Mauzoleum Seyyida Mahmuda Hayraniego w Akşehirze — sufi z XIII wieku

Afyonkarahisar AtrakcjeMauzoleum Seyyida Mahmuda Hayraniego w Akşehirze — sufi z XIII wieku

Türbe Seyyid Mahmud Hayrani: sufi i legenda o lwie z Akşehir

W niewielkim anatolijskim mieście Akşehir, godzinę drogi od Konya, pod dachem drewnianego grobowca spoczywa jeden z najbardziej czczonych sufich seldżuckiej Anatolii — Seyyid Mahmud Hayrani. XIII-wieczna türbe, znana również jako „Mahmûd-ı Hayrânî Türbesi” lub „Tomb of Seydi Mahmut”, już od siedmiu stuleci przyciąga pielgrzymów i miłośników sztuki średniowiecznej. Drewniana trumna Seyyida Mahmuda — arcydzieło seldżuckiej sztuki rzeźbiarskiej, obecnie przechowywane w Muzeum Etnograficznym w Ankarze — uważana jest za jeden z najlepszych przykładów islamskiej sztuki drzewnej Anatolii.

Historia i postać Seyyida Mahmuda Hayraniego

Seyyid Mahmud Hayrani (przybliżone daty życia — ok. 1200–1268, według innych źródeł zmarł w 1268 lub 1273 roku) – był sufickim szejkiem, potomkiem (seyyid) proroka Mahometa, kaznodzieją i poetą, żyjącym w epoce późnego sułtanatu seldżuckiego w Rumie. Był uczniem wielkiego szejka Evhadeddina Kirmaniego i mentorem wielu lokalnych sufich. Według tradycji Seyyid Mahmud spotkał się z Mevlaną Celaleddinem Rumim i wywarł na niego wpływ, choć historyczność tego spotkania jest kwestionowana.

Najbardziej znaną legendą o Seyyidzie Mahmucie jest opowieść o tym, jak wjechał do Akşehir, dosiadając lwa i trzymając w ręku węża zamiast bata. Ta scena, symbolizująca duchową władzę świętego nad dzikimi siłami natury, stała się kanonicznym obrazem sufizmu anatolijskiego i była wielokrotnie przedstawiana w miniaturach oraz malarstwie ludowym. Według jednej z wersji legendy, widząc to, miejscowy szejk Nasreddin Hoca (również z Akşehir) uśmiechnął się i powiedział: „Przyjadę do niego, dosiadając muru” – i rzeczywiście podjechał konno na ogrodzeniu. Ta para legend łączy dwie najbardziej znane postacie Akşehir.

Seyyid Mahmud zmarł w Akşehir i został pochowany w specjalnie zbudowanym grobowcu. Współczesna türbe powstała w XIII wieku i przeszła kilka przebudów. Drewniana skrzynia (symboliczny sarkofag) o wyjątkowym wykonaniu została w 1934 roku przeniesiona do Muzeum Etnograficznego w Ankarze, gdzie znajduje się do dziś; w samym grobowcu umieszczono jej kopię. Türbe w obecnym kształcie to efekt renowacji z XX wieku.

Architektura i atrakcje

Wygląd zewnętrzny türbe

Grobowiec to niewielki kamienny budynek z piramidalnym dachem — typowy anatolijski seldżucki kümbet. Ściany zbudowane są z ciosanego kamienia, a fasada ozdobiona jest stonowaną rzeźbą. Przed wejściem znajduje się niewielki portyk z dwiema kolumnami. Niski minaret obok to późniejsza dobudówka, dodana w okresie osmańskim.

Wnętrze i trumna

Wnętrze jest zwarte: kwadratowa sala pokryta kopułą, w centrum znajduje się skrzynia (sarkofag) pokryta zielonym suknem. Jest to kopia — oryginał, wykonany z orzecha w 1273 roku przez lokalnego mistrza Hace Yusufa bin Ebu Bekira, przechowywany jest w Ankarze. Oryginalna skrzynia to arcydzieło seldżuckiego rzeźbiarstwa w drewnie: osiem paneli z ornamentami roślinnymi, arabeskami i kaligraficznymi napisami (ajaty Koranu i epitafium), wykonanymi pismem kûfi i suls. Według powszechnej opinii ekspertów jest to jeden z najlepszych przykładów islamskiej sztuki drzewnej XIII wieku w Anatolii.

Rzeźbione drzwi i portal

Drewniane drzwi głównego wejścia do türbe — również dzieło rzeźby seldżuckiej, ozdobione motywami roślinnymi i geometrycznymi. Portal otoczony jest kamienną rzeźbą ze stalaktytowymi mukarnami w górnej części.

Otaczający cmentarz

Wokół türbe znajduje się niewielki zabytkowy cmentarz, na którym pochowani są zwolennicy i potomkowie Seyyida Mahmuda, a także lokalni szejkowie z późniejszych epok. Niektóre nagrobki pochodzą z XV–XVII wieku i same w sobie stanowią interesujące przykłady osmańskiej rzeźbionej epigrafiki.

Ciekawostki

  • Legenda o Seyyidzie Mahmucie, który wjechał do Akşehir na lwie z wężem zamiast bata, jest jednym z najpopularniejszych motywów anatolijskiego folkloru sufickiego i pojawia się w miniaturach z XV–XVII wieku.
  • Oryginalna skrzynia Seyyida Mahmuda z 1273 roku znajduje się w Muzeum Etnograficznym w Ankarze i jest uważana za jeden z kluczowych eksponatów sztuki seldżuckiej w Turcji.
  • W Akşehir znajduje się również türbe Nasreddin Hoca (XIII w.) — słynnego ludowego mędrca i bohatera przypowieści; oba zabytki zwykle zwiedza się razem.
  • Imię Seyyid Mahmud nosi również jeden z najstarszych meczetów w Akşehir, położony w pobliżu.
  • Dzień pamięci Seyyida Mahmuda (Hayrani Yıldız Anma Günü) obchodzony jest przez lokalną społeczność na początku lipca.

Jak dojechać

Grobowiec znajduje się w centrum Akşehir, w prowincji Konya. Akşehir leży 145 km na północny zachód od Konya przy trasie D300. Najwygodniej dojechać samochodem (około 1 godz. 45 min) lub autobusem międzymiastowym z Konya, Ankary (350 km, 4 godziny) lub Izmiru.

Akşehir jest ważnym węzłem kolejowym na głównej linii Konya – Afyonkarahisar – Stambuł; dworzec kolejowy znajduje się w samym centrum miasta, 1,5 km od türbe. Najbliższe lotniska to Konya (KYA, 145 km) i Afyonkarahisar (AFY, 110 km).

W samym mieście do grobowca łatwo dojść pieszo z centrum; dostępne są również dolmusi i taksówki. W pobliżu, w dzielnicy Sakahane, znajduje się również grobowiec Nasreddina Hoca — obowiązkowy punkt każdej wycieczki do Akşehir.

Wskazówki dla podróżnych

Türbe Seyyid Mahmud to czynne miejsce pielgrzymek i chociaż nie jest to meczet w pełnym tego słowa znaczeniu, podczas wizyty warto przestrzegać ogólnych zasad przyzwoitości: zdjąć buty przy wejściu do komnaty grobowej, a kobiety powinny zakryć głowę chustą i ubrać się skromnie. W środku nie wolno hałasować ani używać lampy błyskowej podczas robienia zdjęć.

Wstęp jest bezpłatny. Najlepszą porą na wizytę są godziny poranne, kiedy jest mało ludzi, a wnętrze jest dobrze oświetlone. Türbe jest zazwyczaj otwarta w ciągu dnia; czasami dyżuruje tam opiekun, gotowy opowiedzieć o świętym i historii tego miejsca.

Aby zobaczyć oryginalną trumnę Seyyida Mahmuda, warto osobno odwiedzić Muzeum Etnograficzne w Ankarze (Etnografya Müzesi) — znajduje się ona na stałej ekspozycji i jest uważana za jeden z głównych eksponatów. W samym Akşehirze warto skupić się na trasie pieszej: türbe Seyyida Mahmuda, türbe Nasreddina Hoca, Ulu Camii (XIII w.), Taş Medrese oraz muzeum Akşehir z bogatą kolekcją archeologiczną.

Akşehir słynie również z czereśni — lokalna odmiana „Napolyon” uważana jest za jedną z najlepszych w Turcji. W sezonie (czerwiec) miasto organizuje coroczny festiwal Kiraz Festivali. Połączenie wizyty w türbe z degustacją świeżych owoców na lokalnym bazarze to przyjemny element wycieczki.

Twoja wygoda jest dla nas ważna, kliknij wybrany znacznik, aby utworzyć trasę.
Spotkanie na rzecz minut przed rozpoczęciem
Wczoraj 17:48

Również na temat

Cyaneae (Kiane) — miasto sarkofagów w Licii, niedaleko Demre
Cyaneae (Kiane) — miasto sarkofagów w Licii, niedaleko Demre
Wczoraj 17:48
Güvenpark w Kızılay – pomnik Bezpieczeństwa i serce Ankary
Güvenpark w Kızılay – pomnik Bezpieczeństwa i serce Ankary
Wczoraj 17:48
Stara meczet (Mersin) — historia i architektura Eski Cami
Stara meczet (Mersin) — historia i architektura Eski Cami
Wczoraj 17:48
Bagaran – starożytna stolica Armenii w prowincji Kars
Bagaran – starożytna stolica Armenii w prowincji Kars
Wczoraj 17:48
Często zadawane pytania — Mauzoleum Seyyida Mahmuda Hayraniego w Akşehirze — sufi z XIII wieku Odpowiedzi na często zadawane pytania dotyczące Mauzoleum Seyyida Mahmuda Hayraniego w Akşehirze — sufi z XIII wieku. Informacje o działaniu, możliwościach i korzystaniu z serwisu.
Seyyid Mahmud Hayrani (ok. 1200–1268/1273) – sufi, potomek proroka Mahometa, kaznodzieja i poeta z okresu panowania sułtanatu seldżuckiego w Rumie. Był uczniem szejka Evhadeddina Kirmaniego i mentorem wielu anatolijskich sufich. Według tradycji spotykał się z Mevlaną Celaleddinem Rumim. Od siedmiu stuleci czczony jest jako święty i duchowy patron Akşehir.
Według najsłynniejszej legendy Seyyid Mahmud wjechał do Akşehir, dosiadając lwa i trzymając w dłoni węża zamiast bata – symbol duchowej władzy świętego nad dzikimi siłami natury. Scena ta była wielokrotnie przedstawiana w anatolijskich miniaturach z XV–XVII wieku. Według jednej z wersji, widząc to, Nasreddin Hoca odpowiedział dowcipnym kontrruchem: podjechał konno na płocie. W ten sposób połączyły się legendy dwóch najsłynniejszych postaci Akşehir.
Oryginalna trumna (symboliczny sarkofag) z 1273 roku, wykonana przez mistrza Hace Yusufa bin Ebu Bekira, została w 1934 roku przeniesiona do Muzeum Etnograficznego w Ankarze (Etnografya Müzesi), gdzie do dziś znajduje się na stałej ekspozycji. Przeniesienie to wynikało z państwowej polityki ochrony zabytków. W samej türbe znajduje się obecnie kopia, pokryta zielonym suknem.
Skrzynia z drewna orzechowego — uznane arcydzieło seldżuckiej sztuki rzeźbienia w drewnie z XIII wieku. Osiem paneli zdobią motywy roślinne, arabeski oraz kaligraficzne napisy (wersety z Koranu i epitafium) wykonane pismem kûfi i suls. Eksperci uznają go za jeden z najlepszych przykładów islamskiej sztuki drzewnej Anatolii.
Nie, wstęp do grobowca Seyyida Mahmuda Hayraniego jest bezpłatny. Türbe jest czynnym miejscem pielgrzymek i jest otwarte dla wszystkich chętnych w ciągu dnia.
Wewnątrz można robić zdjęcia, jednak używanie lampy błyskowej nie jest mile widziane. Türbe to miejsce kultu religijnego, dlatego zaleca się zachowywać cicho i z szacunkiem, robić zdjęcia bez lampy błyskowej oraz nie przeszkadzać modlącym się osobom ani pielgrzymom.
Dzień pamięci świętego — Hayrani Yıldız Anma Günü — obchodzony jest przez lokalną społeczność na początku lipca. W tym czasie przy türbe gromadzi się szczególnie dużo ludzi, odbywają się modlitwy i uroczystości upamiętniające. Jeśli chcesz uniknąć tłumów, lepiej przyjechać w innym terminie.
W odległości kilku kroków od türbe Seyyida Mahmuda znajdują się: grobowiec Nasreddina Hoca (XIII w.) w dzielnicy Sakahane — ludowego mędrca i bohatera przypowieści; Ulu Camii (XIII w.); Taş Medrese — średniowieczna medresa; a także miejskie muzeum Akşehir z kolekcją archeologiczną. Wszystkie te obiekty można łatwo zwiedzić pieszo w ciągu jednego dnia.
Türbe — niewielka kamienna budowla z piramidalnym dachem, przypominająca typowy anatolijski seldżucki kümbet. Ściany wykonane są z ciosanego kamienia, fasada zdobią stonowane rzeźby, a przy wejściu znajduje się portyk z dwiema kolumnami. Portal zdobią kamienne mukarnie. Mały minaret obok to późniejsza osmańska dobudówka.
Tak, samo w sobie stare cmentarzysko otaczające grobowiec ma wartość historyczną. Spoczywają tu zwolennicy i potomkowie Seyyida Mahmuda, a także lokalni szejkowie z późniejszych epok. Część nagrobków pochodzi z XV–XVII wieku i stanowi przykład osmańskiej rzeźbionej epigrafiki.
Tak, Akşehir słynie z czereśni — lokalna odmiana „Napolyon” uważana jest za jedną z najlepszych w Turcji. W czerwcu w mieście odbywa się coroczny festiwal Kiraz Festivali. Połączenie zwiedzania türbe ze spacerem po lokalnym bazarze i degustacją świeżych owoców stanowi miłe uzupełnienie programu kulturalnego.
Instrukcja obsługi — Mauzoleum Seyyida Mahmuda Hayraniego w Akşehirze — sufi z XIII wieku Instrukcja obsługi Mauzoleum Seyyida Mahmuda Hayraniego w Akşehirze — sufi z XIII wieku zawierająca opis podstawowych funkcji, możliwości i zasad użytkowania.
Akşehir leży 145 km na północny zachód od Konya, przy trasie D300. Podróż samochodem z Konya zajmuje około 1 godziny i 45 minut, a z Ankary – około 4 godzin (350 km). Wygodnie jest dojechać autobusem międzymiastowym z Konya, Ankary lub Izmiru. Akşehir leży na trasie kolejowej Konya – Afyonkarahisar – Stambuł: dworzec znajduje się w centrum, 1,5 km od türbe. Najbliższe lotniska to Konya (KYA) i Afyonkarahisar (AFY).
Najlepszy okres to wiosna (kwiecień–maj) i jesień (wrzesień–październik): panują wtedy przyjemne temperatury, a turystów jest niewielu. W centrum Akşehir do türbe można łatwo dojść pieszo; w czerwcu warto połączyć wizytę z festiwalem wiśni Kiraz Festivali. Warto przyjść rano: o tej porze jest mało ludzi, a naturalne światło wewnątrz wygląda najlepiej. Jeśli chcesz zwiedzać w spokoju, unikaj początku lipca — w dni Hayrani Yıldız Anma Günü przy grobowcu jest tłoczno.
Türbe to czynne miejsce kultu religijnego, dlatego prosimy o przestrzeganie kilku prostych zasad: przed wejściem do komory grobowej należy zdjąć obuwie, ubrać się skromnie (ramiona i kolana muszą być zakryte), a kobietom zaleca się zabranie ze sobą chusty na głowę. Wstęp jest bezpłatny, nie są wymagane bilety. W środku należy rozmawiać cicho i nie używać lampy błyskowej podczas robienia zdjęć.
W środku warto zwrócić uwagę na skrzynię pośrodku sali, pokrytą zielonym suknem — jest to kopia dzieła z 1273 roku. Przyjrzyjcie się drewnianym drzwiom głównego wejścia z rzeźbami przedstawiającymi motywy roślinne i geometryczne oraz portalowi z kamiennymi maszkaronami. Czasami w türbe dyżuruje strażnik — nie przegap okazji, aby zapytać go o historię świętego i legendy związane z tym miejscem. Wybierz się na spacer po otaczającym cmentarzu z nagrobkami z XV–XVII wieku.
Z türbe Seyyida Mahmuda udaj się pieszo do türbe Nasreddina Hoca w dzielnicy Sakahane — oba grobowce zwykle zwiedza się razem, ponieważ ich legendy są ze sobą ściśle powiązane. Następnie warto odwiedzić Ulu Camii (XIII w.), Taş Medrese oraz miejskie muzeum w Akşehirze z kolekcją archeologiczną. Cała trasa zajmie 3–4 godziny; na sam türbe Seyyid Mahmud wraz z cmentarzem należy przeznaczyć co najmniej 90 minut.
Jeśli chcesz zobaczyć autentyczną skrzynię Seyyida Mahmuda z 1273 roku, zaplanuj osobną wizytę w Muzeum Etnograficznym w Ankarze (Etnografya Müzesi). Skrzynia znajduje się na stałej ekspozycji i jest uważana za jeden z jej najważniejszych eksponatów. To obowiązkowy punkt programu dla wszystkich, którzy interesują się seldżucką sztuką rzeźbiarską.